کد های bat: راهنمای کامل برای مبتدیان و پیشرفته‌ها

فایل‌های bat که به عنوان کد های bat نیز شناخته می‌شوند، اسکریپت‌های متنی ساده‌ای هستند که توسط مفسر خط فرمان ویندوز (CMD) اجرا می‌شوند. این اسکریپت‌ها می‌توانند خودکارسازی کارهای روزمره، مدیریت فایل‌ها، تنظیم متغیرهای محیطی و حتی اجرای برنامه‌های پیچیده‌تر را به سادگی ممکن سازند.

چرا از کدهای bat استفاده می‌کنیم؟

سرعت بالا در اجرا بدون نیاز به نصب نرم‌افزارهای جانبی.
قابلیت اجرا روی تمام نسخه‌های ویندوز به‌جز چند استثنا.
قابلیت ترکیب دستورات خط فرمان با یکدیگر برای ایجاد جریان کاری (workflow) موثر.

ساختار یک فایل bat

یک فایل bat در واقع مجموعه‌ای از دستورات CMD است که به ترتیب اجرا می‌شوند. برای شروع می‌توانید یک فایل متنی ساده بسازید و پسوند آن را به .bat تغییر دهید. مثال ساده:

@echo off
echo سلام! این یک مثال ساده از کدهای bat است.
pause

در این مثال:

@echo off خروجی دستورات را مخفی می‌کند.
echo متن را به کنسول می‌نویسد.
pause اجرای اسکریپت را تا فشار دادن کلید متوقف می‌کند.

دستورات پرکاربرد در کدهای bat

دستور	توضیح	مثال
echo	نمایش متن یا متغیر	echo %USERNAME%
set	تعریف یا تغییر متغیرهای محیطی	set MYVAR=Hello
if	شرط‌گذاری برای اجرای دستورات بر اساس شرط	if exist file.txt echo فایل موجود است
for	حلقه برای پردازش مجموعه‌ای از آیتم‌ها	for %%f in (*.txt) do echo %%f
call	اجرا کردن یک فایل bat دیگر داخل همان اسکریپت	call anotherScript.bat
goto	پرش به برچسب خاصی در داخل فایل	goto :start

نکات پیشرفته برای بهبود کدهای bat

استفاده از متغیرهای دینامیک: با ترکیب set /p می‌توانید ورودی کاربر را دریافت کنید.
مدیریت خطا: با دستور errorlevel می‌توانید پس از هر فرمان بررسی کنید که آیا موفق بوده یا خیر.
غیرفعال کردن نمایش دستورات: استفاده از @echo off در ابتدای اسکریپت باعث می‌شود خروجی تمیزتر باشد.
پشتیبان‌گیری از مسیرها: برای جلوگیری از مشکل مسیرهای حاوی فاصله، مسیرها را با کوتیشن (") بپیچید.

مثال کاربردی: خودکارسازی پشتیبان‌گیری

@echo off
set SOURCE="C:\Data"
set DEST="D:\Backup\%date:~10,4%-%date:~4,2%-%date:~7,2%"

if not exist %DEST% (
    mkdir %DEST%
)

xcopy %SOURCE% %DEST% /E /H /C /I /Y
echo پشتیبان‌گیری تکمیل شد.
pause

در این اسکریپت، تاریخ به‌صورت خودکار در نام پوشه مقصد قرار می‌گیرد و تمام فایل‌ها و زیرپوشه‌ها با حفظ ویژگی‌ها کپی می‌شوند.

چند نکته امنیتی هنگام کار با کدهای bat

از اجرای اسکریپت‌های ناشناخته در مسیرهای سیستمی خودداری کنید؛ ممکن است کدهای مخرب داشته باشند.
همیشه دستورات حساس مثل del یا format را با دقت بررسی کنید و در صورت امکان پیش‌نمایش داشته باشید.
برای جلوگیری از دسترسی غیرمجاز، می‌توانید فایل‌های bat را با attrib +h +s مخفی کنید.

نتیجه‌گیری

کدهای bat ابزار قدرتمندی برای خودکارسازی کارهای روزانه در محیط ویندوز هستند. با یادگیری دستورات پایه و ترکیب آن‌ها در اسکریپت‌های پیچیده می‌توانید بهره‌وری خود را به‌ طور چشمگیری افزایش دهید. همین امروز یک فایل .bat ساده بسازید و با آزمایش دستورات مختلف، دنیای خودکارسازی را کشف کنید.