آشنایی کامل با اجزای رله

رله یکی از مهم‌ترین اجزای الکترومغناطیسی است که در بسیاری از مدارهای کنترل صنعتی، خودروهای الکتریکی و سیستم‌های اتوماسیون استفاده می‌شود. در این مقاله به بررسی دقیق اجزای رله می‌پردازیم و عملکرد هر کدام را به‌صورت مفصل توضیح می‌دهیم.

قفسه یا بدنه رله (Case)

قفسه رله معمولاً از آهن یا آلومینیوم ساخته می‌شود و نقش محافظت از سایر اجزا در برابر عوامل محیطی (گرد و غبار، رطوبت و ... ) را دارد. این قسمت همچنین به‌عنوان نقطه اتصال برای پایه‌های الکتریکی به کار می‌رود.

سیم‌پیچ مغناطیسی (Coil)

سیم‌پیچ یا کویل، قلب رله است. وقتی جریان الکتریکی از این سیم‌پیچ عبور می‌کند، یک میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود که باعث جذب آرمیچر می‌گردد. نوع واژنی این سیم‌پیچ (نیمه‌هسته، تمام‌هسته یا بدون هسته) بر توان مغناطیسی و زمان پاسخ رله تأثیر می‌گذارد.

آرمیچر (Armature)

آرمیچر یک قطعه فلزی است که به‌وسیله آهنربای ساخته شده در داخل رله نصب می‌شود. هنگام فعال شدن کویل، آرمیچر به سمت سمت ثابت حرکت می‌کند و تماس‌ها را به‌هم می‌زند یا از هم می‌گهدارَد. وزن، شکل و جنس آرمیچر بر سرعت عمل و طول عمر رله تأثیرگذارند.

تماس‌ها (Contacts)

تماس‌ها به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

تماس‌های نور (Normally Open – NO): در حالت استراحت باز هستند و با فعال شدن رله بسته می‌شوند.
تماس‌های بسته (Normally Closed – NC): در حالت استراحت بسته‌اند و با فعال شدن رله باز می‌شوند.

برخی رله‌ها دارای تماس‌های ترکیبی (Change‑over) هستند که می‌توانند همزمان دو مدار متفاوت را کنترل کنند.

فنرم یا سوئیچ مکانیکی (Spring)

فنرم به‌عنوان نیروی بازگشت عمل می‌کند؛ پس از قطع جریان از کویل، آرمیچر به موقعیت اولیه‌اش باز می‌گردد. انتخاب فنرم مناسب باعث تضمین زمان خاموشی دقیق و جلوگیری از چسبیدن آرمیچر می‌شود.

پایه‌های الکتریکی (Terminals)

پایه‌های رله برای اتصال کابل‌های ورودی و خروجی به کار می‌روند. این پایه‌ها می‌توانند به‌صورت ساده (پین) یا پیچ‌دار باشند و بسته به نوع رله، توان حمل جریان متفاوتی دارند.

سازگاری و استانداردهای مرتبط

در انتخاب رله باید به استانداردهای IEC, UL و ANSI توجه کرد تا اطمینان حاصل شود که اجزای رله موردنظر با محیط کاری همخوانی دارند، مقاومت در برابر فشار، دما و لرزش مناسب است و دارای گواهی‌های ایمنی لازم می‌باشد.

نتیجه‌گیری

درک کامل اجزای رله برای طراحان و تکنسین‌های الکترونیک بسیار اساسی است؛ زیرا هرکدام از این اجزا به‌طور مستقیم بر عملکرد، سرعت، قابلیت تحمل بار و طول عمر کلی رله تأثیر می‌گذارند. با آگاهی از نقش هر جزء می‌توان رله‌ای مناسب برای نیازهای خاص انتخاب کرده و از بروز اشکالات ناخواسته در سیستم‌های کنترل جلوگیری کرد.