آزبست: تاریخچه، خطرات و قوانین مربوطه

آزبست به عنوان یک ماده معدنی طبیعی به‌دلیل خواص مقاومتی، حرارتی و عایق‌گری در صنایع مختلف به‌طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار گرفته است. اما پس از کشف اثرات جانبی خطرناک بر سلامت انسان، استفاده از این ماده در بسیاری از کشورها محدود یا ممنوع شده است.

کشف و کاربردهای اولیه آزبست

آزبست از زمان باستان شناخته می‌شده و به‌خصوص در مصر و رومی‌ها برای ساختن ابزارهای مقاوم به گرما استفاده می‌شده است. در قرن بیستم، با پیشرفت فناوری، آزبست در صنایع ساختمان‌سازی، خودروسازی، کشتی‌سازی و تولید محصولات نساجی به‌کار گرفته شد. این ماده به دلیل توانایی‌اش در مقاومت در برابر شعله، صدای ناشی از ارتعاش و عدم زنگ‌زدگی، گزینه‌ای محبوب برای عایق‌کاری دیوارها، لوله‌ها و قطعات حرارتی شد.

خطرات سلامت ناشی از آزبست

تکاملی که منجر به شناخت خطرات آزبست شد، شامل موارد زیر است:

آسپریکسی‌وز (آسپنکوم)<\/strong>: بیماری‌ای مزمن است که در اثر جذب الیاف میکروسکوپی آزبست به ریه‌ها ایجاد می‌شود و باعث التهاب و سخت‌شدگی بافت ریه می‌شود.

سرطان ریه<\/strong>: افرادی که در معرض آزبست قرار می‌گیرند، به‌ویژه افرادی که سیگار می‌کشند، خطر ابتلا به سرطان ریه بالاتری دارند.

بیماری‌های دیگر ریه‌ای<\/strong>: شامل میزوپلاستیک‌سوفی‌س (MES) و سایر نئوپلاستیک‌های ریه‌ای می‌شود.

آزبست می‌تواند از طریق تنفس الیاف ریز به ریه‌ها برسد؛ این الیاف به‌راحتی در هوا معلق می‌شوند و افراد غیربلند می‌توانند بدون آگاهی از خطر، آن‌ها را بپذیرند.

قوانین و مقررات مرتبط با آزبست

پس از تائید خطرات بهداشتی، بسیاری از کشورها مقررات سخت‌گیرانه‌ای برای استفاده، حذف و مدیریت آزبست وضع کرده‌اند:

در بسیاری از کشورها، ممنوعیت کامل استفاده از آزبست در ساخت‌وساز اعمال شده است.

در ایران، استفاده از آزبست در برخی محصولات صنعتی همچنان مجاز است، اما برای ساختمان‌های عمومی و مسکونی محدودیت‌هایی وجود دارد.

مقامات بهداشتی توصیه می‌کنند که هرگونه حذف یا تعمیرات مرتبط با آزبست توسط کارشناسان معتبر و با تجهیزات حفاظتی انجام شود.

چگونگی شناسایی و حذف آزبست در ساختمان‌ها

به‌منظور شناسایی حضور آزبست در ساخت‌وسازهای موجود، باید از روش‌های زیر بهره برد:

بررسی اسناد ساخت‌وساز و تاریخچه استفاده از مواد.

انجام آزمایش‌های آزمایشگاهی بر روی نمونه‌های مشکوک توسط مراکز معتبر.

استفاده از تجهیزات تشخیص نوری یا میکروسکوپی در محل کار.

زمانی که آزبست شناسایی شد، حذف آن باید توسط شرکت‌های تخصصی انجام گیرد. این فرایند شامل بسته‌بندی ایمن، تحویل به مراکز بازیافت و یا دفن در محل‌های مجاز است.

نتیجه‌گیری

آزبست به‌دلیل ویژگی‌های فنی‌اش در گذشته نقش مهمی در صنایع ایفا کرد، اما با شناخت خطرات جدی برای سلامت انسان، استفاده از این ماده تحت نظارت شدید قرار گرفته است. رعایت قوانین، استفاده از روش‌های شناسایی دقیق و انجام حذف ایمن می‌تواند به‌سیستماتیک‌ترین روش برای محافظت از جامعه در برابر اثرات مخرب آزبست باشد.