آموزش کامل vim

ویرایشگر vim یکی از قدرتمندترین ابزارهای متنی در دنیای لینوکس و یونیکس است. در این آموزش کامل vim سعی می‌کنیم تا تمام جنبه‌های اساسی و پیشرفته این ویرایشگر را به زبانی ساده برای شما توضیح دهیم.

۱. نصب vim

در اکثر توزیع‌های لینوکس vim به‌صورت پیش‌فرض نصب است. اگر نیاز به نصب داشته باشید می‌توانید از دستورات زیر استفاده کنید:

sudo apt-get update
sudo apt-get install vim

در سیستم‌های مبتنی بر RPM نیز از این دستور استفاده می‌شود:

sudo dnf install vim

۲. حالت‌های کاری vim

حالت نرمال (Normal Mode) – برای ناوبری و اجرای دستورات.
حالت درج (Insert Mode) – برای نوشتن متن.
حالت خط فرمان (Command-line Mode) – برای ذخیره، خروج و اجرای دستورات پیشرفته.
حالت انتخاب (Visual Mode) – برای انتخاب متن به‌صورت خطی یا ستونی.

۳. کلیدهای اصلی در حالت نرمال

کلید	عملکرد
h	حرکت یک کاراکتر به چپ
j	حرکت یک خط به پایین
k	حرکت یک خط به بالا
l	حرکت یک کاراکتر به راست
i	ورود به حالت درج قبل از کاراکتر جاری
a	ورود به حالت درج بعد از کاراکتر جاری
Esc	بازگشت به حالت نرمال

۴. جستجو و جایگزینی

برای جستجوی یک واژه در کل فایل از دستور زیر استفاده کنید:

/واژه_جستجو

برای رفتن به نتایج بعدی کلید n و برای نتایج قبلی کلید N را فشار دهید.

جایگزینی متن با فرمت زیر انجام می‌شود:

:%s/پیشنهاد/جایگزین/g

اگر می‌خواهید فقط در محدودهٔ خاصی جایگزینی کنید، شماره خطوط را مشخص کنید:

10,20s/پیشنهاد/جایگزین/g

۵. کار با فایل‌ها

ذخیرهٔ تغییرات:

:w

ذخیره و خروج:

:wq

خروج بدون ذخیره:

:q!

باز کردن فایل جدید در همان جلسه:

:e نام_فایل

۶. تنظیمات پیشرفته (vimrc)

برای سفارشی‌سازی وی‌آی‌ام می‌توانید فایل ~/.vimrc را ویرایش کنید. چند تنظیم پرکاربرد:

set number            " نمایش شماره خطوط
set relativenumber    " نمایش شماره نسبی
set tabstop=4         " اندازه تب به ۴ کاراکتر
set shiftwidth=4      " تعداد فاصله برای تو رفتگی
set expandtab         " تبدیل تب به فاصله
syntax on             " فعال کردن برجسته‌سازی سینتکس

۷. افزونه‌ها (Plugins)

برای مدیریت افزونه‌ها می‌توانید از vim-plug استفاده کنید. نصب آن به این شکل است:

curl -fLo ~/.vim/autoload/plug.vim --create-dirs \
    https://raw.githubusercontent.com/junegunn/vim-plug/master/plug.vim

سپس در فایل ~/.vimrc بخش زیر را اضافه کنید:

call plug#begin('~/.vim/plugged')
Plug 'preservim/nerdtree'        " مرور درختی فایل‌ها
Plug 'junegunn/fzf', { 'do': { -> fzf#install() } }
Plug 'airblade/vim-gitgutter'   " نمایش تغییرات گیت
call plug#end()

بعد از ذخیرهٔ .vimrc، دستور زیر را در وی‌آی‌ام اجرا کنید تا افزونه‌ها نصب شوند:

:PlugInstall

۸. نکات نهایی

از ترکیب کلیدهای عددی برای تکرار دستورات استفاده کنید؛ مثلا 5j برای حرکت پنج خط به پایین.
دستورات macro می‌توانند برای خودکارسازی کارهای تکراری مفید باشند؛ برای ضبط یک macro کلید q به دنبال یک حرف دلخواه فشار دهید.
همیشه فایل .vimrc خود را با یک نسخهٔ پشتیبان نگهدارید تا در صورت بروز خطا بتوانید به سرعت بازگردید.

نتیجه‌گیری

در این آموزش کامل vim سعی کردیم تا از نصب اولیه تا استفاده از افزونه‌های پیشرفته تمام موارد ضروری را پوشش دهیم. با تمرین مستمر و کاوش در مستندات داخلی (دستور :help) می‌توانید به یک کاربر ماهر تبدیل شوید و از تمام قدرت این ویرایشگر بهره‌مند شوید.