انواع تار: مروری بر سبد غنی موسیقی ایرانی

تار یکی از سازهای زه‌ای کهن و محبوب در موسیقی سنتی و کلاسیک ایران است. با گذشت زمان و گسترش شرق و غرب، انواع تار متنوعی شکل گرفته‌اند که هر کدام ویژگی‌ها و نقش خاصی در اجرا دارند. در این مقاله به بررسی مهم‌ترین انواع تار می‌پردازیم.

1. تار سنتی

تار سنتی یا همان تار کلاسیک، معمولاً دارای ۶۲ رشته (۶۲)، سه ردیف (دستۀ چوبی) و بدنه‌ای گرد به شکل گوجه‌فرنگی است. این نوع تار بیش‌ترین استفاده را در محافل موسیقی غنا و موسیقی حجاز دارد.

2. تار ترکی (تار ترکیه‌ای)

در ترکیه، ساز مشابهی به نام ساز یا تار ترکی وجود دارد که ساختار بدنه‌ی آن بیشتر مستطیلی و گردن بلندتر است. رشته‌های این ساز معمولاً ۴۲ یا ۵۲ عدد هستند و صدای پرطنن‌تری تولید می‌کند.

3. تار ارمنی (تار سیتار)

ساز ارمنی به نام سیتار ارمنی شناخته می‌شود که ترکیبی از تار و سیتار غربی است. این انواع تار دارای ۷۲ رشته و بدنه‌ای مسطح‌تر است و در موسیقی ارمنی و ترکیبی به کار می‌رود.

4. تار الکترونیک

در دهه‌های اخیر، سازنده‌های موسیقی اقدام به تولید تار الکترونیک یا تار الکتریکی کردند. این سازها با استفاده از میکروفن‌های داخلی یا پیکاپ‌های الکترونیکی، امکان تقویت صدا و اعمال افکت‌های دیجیتال را فراهم می‌کنند. برای کنسرت‌های بزرگ و تلفیق موسیقی سنتی با سبک‌های مدرن، این انواع تار محبوبیت زیادی پیدا کرده‌اند.

5. تار چینی (گوزن)

در چین، سازهای زه‌ای مشابه با تار به نام گوزن یا چائین‌جو وجود دارند. این سازها معمولاً دارای ۴۲ رشته و بدنه‌ای بزرگ‌تر هستند و به‌صورت منفرد یا در ارکستراهای سنتی چین اجرا می‌شوند.

6. تار سمار (Sitar)

اگرچه سمی‌ار یک ساز هندی است، اما به دلیل شباهت ساختاری به تار، گاهی در بحث انواع تار مورد اشاره قرار می‌گیرد. سمی‌ار دارای ۱۷ رشته اصلی و چندین رشته سازگار (پیدپپر)، بدنه‌ای طویل و کشیده و صدای غنی و پر از ریزه‌کاری‌های میکرو‌تُن است.

نتیجه‌گیری

همان‌طور که مشاهده شد، انواع تار نه تنها در ایران بلکه در سرتاسر جهان جایگاه ویژه‌ای دارند. از تار سنتی ایرانی تا تارهای الکترونیک مدرن، هر یک با ویژگی‌های خاص خود به موسیقیدانان امکان می‌دهند تا صداهای متنوع و جذابی خلق کنند. شناخت این انواع تار می‌تواند به ارتقای فهم موسیقی سنتی و ترکیبی کمک شایانی نماید.